Uitgelicht

Frans van Gorkum

De boksboom


Daar stond ik met mijn zondagmiddagplannen ineens op het landgoed Huis Terwolde in Laren. Na een wandeling door het park kwam ik uit bij een joe- kelsgrote boom. Volgens het naamplaatje was het een Sequoia Sempervirens. Redwood stond eronder.

In gewone mensentaal heet deze cypressoort mammoetboom, omdat ze al ver voor de ijstijd voorkwam op de aarde. De Larense boom is 35 meter hoog en heeft een stamomtrek van circa 1.75 meter. Een kleintje in vergelijking met haar grote zus in het Sequoia National Park in Californië. Die is 83 meter hoog met een omtrek tussen 31 meter en 26 meter.

In mijn taal is een Sequoia Sempervirens een boksboom! Thuisgekomen zocht ik haar op het web. Wat bleek. Het Larense exemplaar komt voor op de Nederlandse site voor monumentale bomen. Daar zijn alle mammoet-bomen zorgvuldig in kaart gebracht. Toch miste ik er één: de boksboom in het park van het voormalige Collegium Carolinum van de Paters OMI in Arendsgenhout bij Valkenburg. Ze is minstens zo hoog en dik als haar Larense nicht en heeft eveneens een wondermooie bast.

Ooit werd ik op het Collegium Carolinum als zaailing gepoot in wat toen heette geestelijk vruchtbare grond. Mijn penwortel werd overgebracht naar het Roomse zuiden om daar op te schieten tot een flinke beuk. Ja een beuk, want deze boom wordt keihard als je erop blijft slaan. Onze taal kent niet voor niets het werkwoord beuken.

Na de eerste weken tussen de witte kloostermuren werd ik naar buiten gejaagd, het park in. Samen met een vierdejaars student. Ik moest hem aanspreken met u. Zo hoorde dat. Hoe hoger in de rangorde hoe meer achting. Vreemd vond ik dat voor iemand die ooit de plaatsvervanger van de eenvoudige Jezus op aarde wilde zijn. Later besefte ik waarom. Nederigheid en onverbiddelijke gehoorzaamheid zijn voorwaarden om Gods licht met ziel en zaligheid te kunnen uitstralen.

De student nam me mee naar het kloosterpark. Voor me lag een groen grasveld dat aan de achterzijde werd omzoomd door hoge bomen. In het midden stond een groot wit beeld van Jezus.

"Zijn uitgestrekte armen nodigen uit tot gebed", zei de student devoot.

"Kijk maar, pater-overste loopt te brevieren. Bidden is heel belangrijk. Dat is praten met God. En ook met Jezus, met Maria, met elke Heilige. Alle vragen kun je aan hen voorleggen. Je krijgt altijd antwoord, als je maar gelooft. Ja, geloven is heel belangrijk. Het geeft je op alles een antwoord."

"Maar pas op", sprak de student bezwerend. "Geloven is niet gemakkelijk hoor."

"O?" Ik dacht toch net de sleutel te hebben gevonden voor de hemel op aarde.

De student zag blijkbaar mijn zorg en fluisterde op bezwerende toon: "Zie je die boom daar? Dat is de boksboom. Die helpt je."

"Een boom? Hoe kan dat?"                                                                       

"Sla maar eens met de knoken van je handen flink op de bast."

Dat deed ik vol ijver, maar ik voelde niets.

"Het doet geen pijn."

"Precies", zei de student. "Je kunt zo hard slaan op deze boom als je wilt, maar je zult nooit pijn voelen. Zo is het ook met geloven. Sla maar op die boom als je vragen hebt. De boom luistert naar je. Zou ze dat niet doen, dan voel je pijn."

Ik sloeg met de knoken van mijn rechterhand nogmaals op de boom, maar nu harder. Ik voelde niets.

"De boksboom hoort je. Ben je kwaad, heb je verdriet, ben je ongelukkig, ga boksen, gebruik de boom. Je zult zien, na een tijdje zijn al je problemen opgelost."

De boksboom werd mijn steun en toeverlaat. Och, hoe vaak was ik niet bij hem in de buurt. Hoe vaak heb ik hem niet geslagen. Klap na klap kreeg hij van me. En telkens bracht hij verlossing, gaf jij me een opgelucht gevoel of bracht hij me dat stukje broodnodige hoop. Wat ik hem ook aandeed, wat ik ook tegen hem zei, de boom droeg mij zoals hij elk jaar zijn rossige bladeren

droeg, geduldig, wiegend, vertrouwd. Als een vader die zijn kind koestert. Dat was dus praktisch geloven! Wat makkelijk, toch.

Op een dag kwam het vaarwel. Ik tikte de boom aan. Ik wreef over de rafelige bast. Ik krabbelde hem weemoedig. Ik keek naar de boksboom omhoog. Ik zag takken: staken, spiesen voor indringers. Tussen het rafelige bladerdek prikte zonlicht in mijn ogen. De wind trok door de takken. Bladeren ritselden. Huiverde mijn boom omdat ik vertrok en het geloof eenzaam achterliet in het grote witte huis?

Een vrolijke vink tripte op een tak en tjirpte onafgebroken een lied vlak bij zijn verscholen nest. Ik liep het park uit. Ik heb de boksboom nooit meer teruggezien.

In Laren kwam plotseling een onweerstaanbaar verlangen naar die boom opzetten. Ik sloeg hem met mijn vlakke hand. Het voelde zacht aan. Nogmaals sloeg ik hem, harder en meer verbeten. De boom dempte mijn kracht. Toch voelde ik diep van binnen pijn. Het was een helse pijn, een diepdoordringende pijn om het verlies aan geloof dat mij in mijn kinderjaren zo vervulde, zo nabij was.

Postvak in:


Beste familie, vrienden en goede bekenden


Eind oktober verschijnt Dubbeldoyer, mijn nieuwste boek dat vol staat met verhalen, gedichten en liedteksten. Ze gaan over de wereld van mijn jeugd, de jaren vijftig en zestig in de landelijke Liemers, het vrome Zuid-Limburg en over mijn leven tot nu toe in het Oost-Gelderse.

 Mijn uitgever schreef over het boek: “Het is een bijzondere kroniek geworden van een familiemens en een observator, die houdt van Achterhoekse en Liemerse gewoonten, rituelen en eigenaardigheden. Ooit besloot Frans het geloof van zijn jeugd achter zich te laten, maar het boek toont aan, dat hij hiervan niet kan en wil loskomen. Frans bezit het vermogen om trieste en amusante momenten uit het leven van een mens om te zetten in ontroerende en humorvolle beschrijvingen. Hij typeert met zijn barokke taal mensen en situaties raak maar bijna altijd liefdevol. Fictie en non-fictie wisselt hij af om zijn schrijfsels kracht te geven.”

 Dubbeldoyer is tweetalig. Ik schrijf in het Nederlands en in het Nedersaksisch/Nederfrankisch. Deze ‘gemengde’ streektaal spreekt men in de Liemers. Bonus bij dit boek is een cd, waarop ik het ‘amparte stukske land achter Rien en Iessel met zin biezunder volk’ bezing in twaalf streektaalliedjes. Hiervoor kreeg ik vooral de hulp van Antoon Wieland en Richard Vierwind.

 

Bestellen en presentatie


Heb je belangstelling voor het boek met cd. Deze kun je het nu al bestellen bij Uitgeverij Het Boekenschap. Dubbelklik op deze link:


www.hetboekenschap.nl/dubbeldoyer


Het boek mét cd kost 20 euro. De uitlevering (gratis verzending) gebeurt na 27 oktober a.s.

Zondag 27 oktober is in zaal ’t Centrum aan de Dorpstraat in Babberich de presentatie tijdens een concert van streektaalband GoedVolk en het trio Diedel. Ik speel in beide orkesten. Het concert begint om 14.30 uur. De toegang is gratis. Het zou fijn zijn, als ik je daar mag begroeten.

 

Cadeautip

De feestdagen breken weer aan. “Pfff, wat zal ik dit jaar doen? Moet ik weer langs al die winkels!” Ik hoor het je zeggen. Dubbeldoyer is een hartstikke leuk cadeau voor Sinterklaas of de Kerst. Wil je de goede Sint of de Kerstman iets typisch en origineels Liemers of Oost-Gelders door de schoorsteen laten glijden of onder de kerstboom laten leggen, dan heb jij je lijstje met mijn boek en cd snel klaar.

 

Poster

Ik heb twee poster-bestanden bijgesloten. Die mag je uitdraaien en ophangen als reminder boven je bed, op de wc of in de keuken. Je kunt de poster ook gebruiken voor Facebook en Instagram om een ‘beetje’ reclame voor me te maken onder jouw familie, vrienden en goede bekenden. Dat zou ik tof vinden.

 

Hartelijke groeten!

Frans van Gorkum